Ο πόλεμος που ξεκίνησε ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump και υποστηρίζεται από τον Πρωθυπουργό του Ισραήλ Benjamin Netanyahu εναντίον του Ιράν παρουσιάζεται συχνά ως μια στρατιωτική σύγκρουση ή ως ένα στρατηγικό στοίχημα στη Μέση Ανατολή.
Ωστόσο, το πιο άμεσο πεδίο μάχης ίσως να μην είναι η Τεχεράνη ή ο Περσικός Κόλπος. Είναι η παγκόσμια οικονομία.
Από τις αγορές πετρελαίου έως τις θαλάσσιες εμπορικές οδούς και τις χρηματοπιστωτικές αγορές, η σύγκρουση ήδη προκαλεί ισχυρούς κραδασμούς σε ένα διεθνές οικονομικό σύστημα που ήταν εύθραυστο ακόμη και πριν εκτοξευθούν οι πρώτοι πύραυλοι. Ενώ οι βόμβες πέφτουν στη Μέση Ανατολή, οι οικονομικές επιπτώσεις γίνονται αισθητές σε εργοστάσια, χρηματιστήρια και νοικοκυριά σε όλο τον κόσμο.
Οι αγορές πετρελαίου και τα Στενά του Hormuz
Η πιο άμεση οικονομική επίδραση του πολέμου καταγράφηκε στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, σημειώνει σε ανάλυσή του το Modern Diplomacy.
Οι τιμές του πετρελαίου εκτοξεύθηκαν καθώς η σύγκρουση κλιμακώθηκε και η αβεβαιότητα εξαπλώθηκε γύρω από τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Hormuz ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά «σημεία συμφόρησης» στον κόσμο.
Περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων αποστολών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου διέρχεται κανονικά από αυτή τη στενή θαλάσσια οδό κατά μήκος των νότιων ακτών του Ιράν.
Όταν οι συγκρούσεις εντάθηκαν και οι κινήσεις δεξαμενόπλοιων επιβραδύνθηκαν, οι τιμές του αργού πετρελαίου εκτινάχθηκαν απότομα, πλησιάζοντας για λίγο επίπεδα που δεν είχαν εμφανιστεί εδώ και χρόνια.
Οι αγορές υποχώρησαν αργότερα, όταν ο Donald Trump άφησε να εννοηθεί ότι η σύγκρουση μπορεί να τελειώσει νωρίτερα από ό,τι αναμενόταν, ανατρέποντας μεγάλο μέρος της απότομης ανόδου. Ωστόσο, οι γρήγορες αυτές διακυμάνσεις δείχνουν πόσο εξαρτημένη παραμένει η παγκόσμια οικονομία από τη σταθερότητα στη Μέση Ανατολή.
Οι αγορές ενέργειας αντιδρούν άμεσα, επειδή το πετρέλαιο δεν είναι απλώς ένα ακόμη εμπόρευμα. Τροφοδοτεί τα δίκτυα μεταφορών, κινεί τη βιομηχανική παραγωγή και στηρίζει το παγκόσμιο εμπόριο.
Όταν οι τιμές της ενέργειας αυξάνονται απότομα, οι επιπτώσεις εξαπλώνονται σχεδόν σε κάθε τομέα της οικονομίας.
Η επιστροφή του ενεργειακού σοκ
Η ξαφνική μεταβλητότητα στις αγορές πετρελαίου έχει επαναφέρει τους φόβους για ένα νέο παγκόσμιο ενεργειακό σοκ.
Η άνοδος των τιμών των καυσίμων μεταφράζεται γρήγορα σε αυξημένο κόστος μεταφορών, παραγωγής και γεωργίας. Το αποτέλεσμα είναι πληθωριστικές πιέσεις που μπορούν να επιβραδύνουν την οικονομική ανάπτυξη σε παγκόσμιο επίπεδο.
Για τις αναπτυσσόμενες χώρες που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από εισαγόμενα καύσιμα, ο αντίκτυπος μπορεί να είναι ιδιαίτερα σοβαρός. Οι κυβερνήσεις πρέπει είτε να απορροφήσουν το αυξημένο ενεργειακό κόστος μέσω επιδοτήσεων είτε να επιτρέψουν την εκτίναξη των εγχώριων τιμών καυσίμων, και τα δύο σενάρια επιβαρύνουν τους κρατικούς προϋπολογισμούς και τα εισοδήματα των νοικοκυριών.
Οι πρόσφατες διαταραχές δείχνουν το μέγεθος του προβλήματος.
Το Μπανγκλαντές, για παράδειγμα, έχει ήδη αντιμετωπίσει ελλείψεις ντίζελ μετά τη διαταραχή των αποστολών από τη Μέση Ανατολή, γεγονός που οδήγησε σε δελτίο καυσίμων και διακοπές ρεύματος που επηρέασαν βασικούς κλάδους της οικονομίας, συμπεριλαμβανομένης της τεράστιας βιομηχανίας ένδυσης της χώρας.
Οι πιέσεις αυτές αποκαλύπτουν πόσο γρήγορα μια περιφερειακή σύγκρουση μπορεί να εξελιχθεί σε ευρύτερη οικονομική αστάθεια.
Εμπορικές οδοί και εφοδιαστικές αλυσίδες υπό πίεση
Οι αγορές ενέργειας είναι μόνο το πρώτο «ντόμινο».
Η σύγκρουση απειλεί επίσης τις διεθνείς εμπορικές οδούς και τα δίκτυα logistics.
Η περιοχή του Περσικού Κόλπου αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους στον κόσμο. Όταν αυξάνονται οι εντάσεις και οι κίνδυνοι για τη ναυσιπλοΐα, το κόστος ασφάλισης για τα πλοία αυξάνεται και οι ναυτιλιακές εταιρείες γίνονται πιο επιφυλακτικές ως προς τη δραστηριοποίησή τους στην περιοχή.
Το αυξημένο κόστος μεταφοράς διαχέεται στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες, αυξάνοντας τις τιμές αγαθών που κυμαίνονται από βιομηχανικές πρώτες ύλες έως τρόφιμα. Ακόμη και βιομηχανίες που βρίσκονται γεωγραφικά μακριά από τη σύγκρουση επηρεάζονται, καθώς οι καθυστερήσεις στις μεταφορές και το αυξημένο κόστος καυσίμων ανεβάζουν τα λειτουργικά έξοδα.
Οι αεροπορικές μεταφορές έχουν επίσης επηρεαστεί, με τις αεροπορικές εταιρείες να προσαρμόζουν τις διαδρομές τους ή να περιορίζουν πτήσεις μέσω ορισμένων περιοχών της Μέσης Ανατολής λόγω ανησυχιών για την ασφάλεια
. Οι διαταραχές αυτές προσθέτουν επιπλέον πίεση σε ένα παγκόσμιο σύστημα εμπορίου που έχει ήδη δοκιμαστεί από την πανδημία και τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Μεταβλητότητα στις αγορές και ανησυχία των επενδυτών
Οι χρηματοπιστωτικές αγορές έχουν αντιδράσει με έντονες διακυμάνσεις, καθώς οι επενδυτές προσπαθούν να εκτιμήσουν αν η σύγκρουση θα κλιμακωθεί ή θα τερματιστεί σύντομα.
Οι τιμές του πετρελαίου εκτινάχθηκαν σε υψηλά πολλών ετών πριν υποχωρήσουν ξανά, καθώς οι έμποροι στοιχημάτιζαν ότι οι πολιτικές πιέσεις και οι οικονομικοί κίνδυνοι θα μπορούσαν να ωθήσουν την Ουάσινγκτον σε αποκλιμάκωση. Παρόμοια πορεία ακολούθησαν και τα χρηματιστήρια, τα οποία αρχικά υποχώρησαν και στη συνέχεια ανέκαμψαν καθώς οι επενδυτές επαναξιολόγησαν την πιθανότητα ενός παρατεταμένου πολέμου στην περιοχή.
Αυτές οι έντονες κινήσεις αποκαλύπτουν κάτι βαθύτερο από τη βραχυπρόθεσμη κερδοσκοπία: την αβεβαιότητα.
Οι αγορές μπορούν να προσαρμοστούν σε υψηλές τιμές πετρελαίου ή γεωπολιτικές εντάσεις όταν αυτές είναι προβλέψιμες. Εκεί όπου δυσκολεύονται είναι στην απρόβλεπτη κατάσταση. Όταν απειλούνται παγκόσμιες εφοδιαστικές οδοί και οι πολιτικοί ηγέτες ανταλλάσσουν ολοένα και πιο σκληρές απειλές, οι επενδυτές γίνονται πιο επιφυλακτικοί, οι επιχειρήσεις αναβάλλουν αποφάσεις και η οικονομική ανάπτυξη επιβραδύνεται.
Με αυτόν τον τρόπο, η γεωπολιτική αστάθεια μετατρέπεται σε έναν «αόρατο φόρο» για την παγκόσμια οικονομία.
Το πραγματικό οικονομικό κόστος του πολέμου
Οι υποστηρικτές της σύγκρουσης την παρουσιάζουν ως μια αναγκαία στρατηγική αντιπαράθεση.
Ωστόσο, οι οικονομικές συνέπειες δείχνουν τους κινδύνους της έναρξης πολέμου σε μια περιοχή που βρίσκεται στο κέντρο του παγκόσμιου ενεργειακού συστήματος.
Η αστάθεια στη Μέση Ανατολή σπάνια περιορίζεται στο πεδίο της μάχης.
Επειδή η περιοχή παίζει τόσο κεντρικό ρόλο στην παραγωγή ενέργειας και στις εμπορικές οδούς, οι συγκρούσεις εκεί σχεδόν αναπόφευκτα προκαλούν οικονομικούς κραδασμούς σε ολόκληρο τον κόσμο.
Και το κόστος αυτό δεν το επωμίζονται μόνο οι κυβερνήσεις ή οι στρατοί. Το πληρώνουν οι απλοί πολίτες μέσω ακριβότερων καυσίμων, αυξημένων τιμών τροφίμων και χαμηλότερης οικονομικής ανάπτυξης.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών